'De muizen' van Dyonélio Machado

Naziazeno Barbosa heeft een probleem, een groot probleem. De melkboer wil hem geen melk meer leveren als hij niet binnen een dag zijn openstaande rekening betaalt: drieënvijftig mille-réis. Even overweegt hij de melkboer op te zeggen, want boter is niet echt nodig. ‘Ik kan je vertellen dat toen ik klein was bij mij in het dorp alleen de rijken boter aten, boter uit blik, van die gele,’ zegt hij tegen zijn vrouw Adelaide. Maar melk hebben ze echt nodig, voor hun vierjarige zoontje dat net is genezen van een ernstige ziekte en aan moet sterken. Naziazeno moet aan het geld zien te komen, vandaag nog. Het probleem is alleen hoe. Hij denkt aan zijn vriend Duque, die meteen in actie zou komen. Zelf is hij niet zo, hij tobt en hij twijfelt.

Clandestiene roulette

In ‘De muizen’ van de Braziliaanse schrijver Dyonélio Machado volgen we Naziazeno in zijn wanhopige zoektocht naar geld. Hij probeert het bij de directeur van het kantoor waar hij werkt, die heeft hem immers ook geholpen toen zijn zoontje ziek was. Hij zoekt met zijn vriend Alcides de café’s af om Duque te vinden die hem vast kan helpen. Wanneer hij vijf mille-réis weet los te peuteren van een kennis en er hoopvol mee naar een clandestiene roulette gaat, weten we al hoe het gaat aflopen. Gelukkig vinden Alcides en hij uiteindelijk Duque, die inderdaad meteen in actie komt en iets weet te regelen.

Als de uitgeputte Naziazeno 's nachts in bed ligt te wachten op de slaap, hoort hij geritsel en gepiep. Het zal toch niet zo zijn dat de muizen knagen aan de bankbiljetten die op het dressoir klaarliggen voor de melkboer?

Indringend

Ik heb het boek in één ruk uitgelezen, hield mijn adem in toen Naziazeno de roulette binnenging, leed met hem mee toen hij hongerig door de straten liep en durfde bijna niet verder te lezen toen hij wakker lag en naar het getrippel van de muizen luisterde.

‘De muizen’ geeft heel indringend het levensgevoel weer van de kleine man die gewoon rustig wil leven met vrouw en kind, maar die niet voldoende inkomen heeft om zijn leven zo te leven. Die iedere dag bang is voor grofgebekte schuldeisers en die iedere dag de keuze moet maken tussen een kaartje voor de tram of een kopje koffie in een café.

Dyonélio Machado

Dyonélio Machado (1895-1985) werd geboren in Barra do Quaraí, bij Porte Alegre. Hij studeerde medicijnen met als specialisme psychiatrie en was politiek actief. ‘Os Ratos’ schreef hij in 1934. In 1935 kreeg hij een belangrijke prijs voor het boek. Op dat moment zat hij gevangen vanwege zijn communistische sympathieën. Zijn verblijf in de gevangenis verwerkte Machado in ‘O louco do Catí’ (De gek van Catí).

‘Os Ratos’ verscheen in 2006 als ‘De muizen’ bij Coppens & Frenks in een vertaling van Harrie Lemmens.