Carroça de Mamulengos in Rotterdam

In Rotterdam wordt ieder jaar het ICAF gehouden, het International Community Art Festival, een theaterfestival waar groepen uit allerlei landen laten zien hoe ze voorstellingen maken met wijkbewoners. Dit jaar was Carroça de Mamulengos te gast, een gezelschap uit Brazilië. Ze werkten tien dagen lang met Kaapverdische Rotterdammers en maakten een voorstelling over hun geschiedenis die op 2 april 2017 te zien was in Theater Zuidplein.

Circus

Carroça de Mamulengos, dat zoveel betekent als een kar vol marionetten, werd in 1977 in Brasilia opgericht door poppenspeler Carlos Gomide. Nu, veertig jaar later, is het een echte familiegroep. Met actrice Shirley França kreeg Carlos acht kinderen die allemaal deel uitmaken van de groep. Maria Gomide, de eerstgeboren dochter, leidt tegenwoordig het gezelschap.

Carroça de Mamulengos trekt rond als een circus en gebruikt in hun voorstellingen ook elementen uit het circus, zoals clowns en muziek. Daarnaast maken ze gebruik van, soms levensgrote, poppen.

De groep reist door Brazilië en maakt voorstellingen met de plaatselijke bevolking.

In Rotterdam heeft de groep tien dagen gewerkt met Kaapverdianen. Kaap-Verdië, een eilandengroep ten westen van Afrika, was vanaf de vijftiende eeuw tot 1975 een Portugese kolonie, net als Brazilië. Vanaf de jaren zestig kwamen Kaapverdische zeelieden en ongeschoolde arbeiders terecht in Rotterdam. De Kaapverdische gemeenschap in Nederland bestaat uit ongeveer 20.000 mensen en die wonen vooral in Rotterdam. Het Kaapverdisch is een mengtaal van Portugees en Afrikaans: Crioulu.

Vlinder

Terwijl we staan te wachten voor de deur van de grote zaal van theater Zuidplein, wringen de spelers en muzikanten zich langs ons  met vlaggen, trommels en andere instrumenten. De muziek die ze maken, klinkt opzwepend.

Op het podium van wit papier gevouwen scheepjes, een paar grote, vele kleine, een verwijzing naar de achtergrond van veel Kaapverdische immigranten. Maria Gomide vertelt een sprookje, over een rups die verliefd wordt op de blauwe lucht, in de hoogste boom klimt om bij de begeerde te komen en na een diepe slaap wakker wordt als groene vlinder. De vlinder die wordt getoond is van bruin karton, maar ze daagt ons uit onze fantasie te gebruiken en een groene vlinder te zien.

Boi

De voorstelling is een kaleidoscopisch geheel, met muziek, liederen over heimwee, zelfgemaakte poppen, een reuzepop, dans en verhalen. Er komt zelfs een stier langs, een verwijzing naar het Braziliaanse feest Bumba do Boi, een folkloristisch feest met verhalen over de dood en herrijzenis van de stier.

Naast de eigen muzikanten doen Kaapverdische Rotterdammers mee: een muziekgroep, zangeressen, een verhalenvertelster en een kinderkoortje.

Maria Gomide houdt vanaf de zijlijn alles goed in de gaten, reikt een microfoon aan als het nodig is of leidt een kind dat iets te lang op het podium blijft hangen, met zachte hand weer naar haar plek.
Niet alles wat we zien, sluit mooi op elkaar aan en het feit dat er veel vertaald moet worden – het is immers een internationaal festival - haalt de vaart er vaak uit. 

De voorstelling duurt wat te lang, maar dat laat niet onverlet dat het een mooie kennismaking was met Carroça de Mamulengos en met hun fantasierijke en wervelende manier om de verhalen van een gemeenschap te vertellen.