'Familiebanden' van Clarice Lispector

Mijn ontdekkingstocht naar de cultuur van Brazilië begint in mijn eigen boekenkast. Daar staat al sinds 1991 de verhalenbundel 'Familiebanden' van Clarice Lispector op me te wachten.

Een vrouw zit in de tram in Rio de Janeiro, haar boodschappen op schoot. Het is een gewone dag. Tot haar oog valt op een blinde man die bij een halte staat te wachten en kauwgom kauwt. Een alledaags tafereeltje, maar niet voor Anna. Door het beeld van deze man lijkt haar wereld in diggelen te vallen, niets is meer wat was. Ze verdwijnt uit haar eigen dagen, zoals Clarice Lispector het in het verhaal 'Liefde' omschrijft. Dat is een zin die je bijblijft en er staan veel meer van dit soort zinnen in de verhalen van Lispector. Met een geheel eigen stijl maakt ze subtiel de verwarring voelbaar die haar personages overvalt.
Nadat Anna uit de tram is gestapt zwerft ze rond in de botanische tuin van Rio. 'De bomen waren zwaar beladen, de wereld was zo rijp dat ze rotte'. Ze voelt zich slecht, omdat zij tot de sterken behoort, maar niets voor de zwakken doet. Als ze weer thuis is, bij haar gezin, blijft de vraag open of Anna ooit weer terug zal keren naar haar geruststellende eigen dagen.
Ook in andere verhalen in de bundel worden vrouwen door een kleine gebeurtenis uit hun eigen dagen geduwd en lijken ze de greep op de werkelijkheid te verliezen. De verhalen van Clarice Lispector hebben iets verontrustends, ze geven je het gevoel alsof er maar een klein duwtje nodig is om uit je eigen dagen verdwijnen.

Clarice Lispector
Clarice Lispector werd in 1920 geboren in een Joods gezin in Oekraine. Op zoek naar een beter en veiliger leven verhuisden haar ouders twee maanden later naar Brazilië.

Als 23-jarige student debuteerde Lispector met 'Cerca del corazón salvaje', in het Engels vertaald als 'Near to the wild heart'. Ze is vooral bekend van haar roman 'Het uur van de ster' die in 1977 verscheen. Naast acht romans, columns en artikelen - ze was modejournaliste - schreef ze 85 verhalen. De bundel 'Familiebanden' is uit 1960. Vorig jaar verscheen 'Complete Stories', een engelstalige bundel met al haar verhalen.
Alleen 'Het uur van de ster' en 'Familiebanden' zijn in het Nederlands vertaald. Er wordt momenteel gewerkt aan een vertaling van de biografie 'Why this world' (2009) die Benjamin Moser over haar schreef.
Lispector overleed in 1977 en wordt gezien als een van de grootste Braziliaanse moderne schrijvers.