‘Corpo elétrico’ - balans tussen werk en plezier

Kelner Macedo als Elias

De hoofdpersoon van ‘Corpo elétrico’, het speelfilmdebuut van de jonge Braziliaanse regisseur Marcelo Caetano, is Elias (gespeeld door Kelner Macêdo), een mooie jongen die werkt in een naaiatelier in São Paulo. In de eerste scène vertelt hij een geliefde over hoe hij droomt dat hij in zee ligt, omgeven door zeewier, en hoe heerlijk dat voelt. Elias is een jongen zonder veel ambities, zoals blijkt als zijn leidinggevende hem vraagt waar hij over vijf jaar wil zijn. Hij heeft geen idee. Hij laat zich meevoeren door het leven en wil vooral plezier maken met anderen.

Vloeiend personage
‘Het literaire personage is een strevend personage,’ schrijft Thomas Rosenboom in ‘Aanvallend spel, vier lezingen over schrijven’. Is het daarom moeilijk naar een film te kijken waarin de hoofdpersoon geen doel en ambitie heeft?
Welk verhaal vertelt de film? Is Elias, die geen contact meer heeft met zijn familie, eenzaam en wil hij daarom vrienden om zich heen? Is hij verliefd op zijn nieuwe collega Fernando, afkomstig uit Guinee-Bissau, en wil hij hem veroveren?

‘Ik wilde geen hoofdpersoon met een sterk karakter zoals we dat kennen in westerse verhalen,’ zegt Marcelo Caetano hierover na de wereldpremière van de film op het IFFR. Daarom is Elias een vloeiend personage, iemand die zich aanpast aan de anderen. 'Hij is een prisma dat energie van anderen ontvangt,' zoals Caetano het zegt. Ook wil Caetano niets weten van de romantische liefde: ‘Ik ben op zoek naar andere manieren om lief te hebben.’

Plezier

In ‘Corpo elétrico’ wil Caetano de balans onderzoeken tussen werk en plezier. São Paulo is een stad die workaholic is en het lijkt erop dat we straks ons hele leven moeten werken. De eentonigheid van arbeid wordt getoond in de scènes in het naaiatelier. Het plezier laat Caetano zien in energieke scènes waarin de collega’s uit het naaiatelier na werktijd de stad ingaan of waar een groep gay’s zich uitdost om uit te gaan.

‘Hoe heeft hij die energieke groepsscènes geregisseerd?’ is een vraag vanuit de zaal. Caetano vertelt dat de choreografieën van de groepsscènes al improviserend tijdens de repetities zijn ontstaan. Een aantal van de acteurs uit de film komt van het Teatro Oficina uit São Paulo en is gewend op deze, fysieke, manier te werken.

Ode aan het menselijk lichaam

De titel van de film, ‘Corpo elétrico’, komt uit het gedicht ‘I sing the body electric’ van Walt Whitman. Het gedicht is een ode aan het menselijk lichaam, ieder lichaam, of het nu oud of jong is, rijk of arm, wit of zwart. Caetano: ‘Het is een gedicht over de vrijheid van het lichaam en het inspireerde me om deze film te maken.’

Have you ever loved the body of a woman?

Have you ever loved the body of a man?

Do you not see that these are exactly the same to all in all nations and times all over the earth?

Dobberen

In de slotscène dobbert Elias in zee, na te hebben besloten niet terug te gaan naar zijn werk in het naaiatelier. Het streven naar plezier heeft gewonnen. Maar beklijft plezier als er geen werk tegenover staat?

Ik vond de film prettig om naar te kijken, maar het gebrek aan doelgerichtheid van de hoofdpersoon zorgde voor weinig houvast en enige irritatie. In films, toneelstukken of romans ben ik toch altijd op zoek naar het verhaal. Natuurlijk moet een film op zich staan, maar ik moet zeggen dat mijn waardering voor de film was toegenomen na van Caetano te hebben gehoord wat hij ermee wil vertellen.
Stof tot nadenken: is het verlangen naar een verhaal met een strevend personage echt iets westers zoals Caetano zegt of is het universeel? Bestaat de mogelijkheid van een andere verteltraditie? Een Braziliaanse traditie misschien?